Kraków w XI wieku to osada, która bardzo prężnie się rozwijała. Władcy z dynastii Piastów bardzo szybko obrali go za stolicę swego Państwa. Był to również silny ośrodek władzy duchownej. Dawało to przedlokacyjnemu miastu ogromny potencjał rozwojowy, ale musiało także rodzić konflikty. Jeden z nich pomiędzy królem Bolesławem Szczodrym a biskupem Stanisławem ze Szczepankowa wpłynął na dalsze losy Krakowa i Polski.

Kraków stolicą Państwa Piastowskiego.

W 2 połowie XI wieku na czoło wszystkich miast władztwa Piastów wysunął się Kraków. Nie dotknęły go najazdy czeskie, które zniszczyły miasta Wielkopolski. Po unormowaniu sytuacji wewnętrznej państwa za swoją główną siedzibę obrali go Kazimierz Odnowiciel i jego syn Bolesław Szczodry zwany również Śmiałym. Osada rozwijała się też jako ośrodek władzy biskupiej. Tutaj swoją posługę pełnił Stanisław ze Szczepankowa, który w niedalekiej przyszłości miał się stać patronem Krakowa i całej Polski.

Polityka Bolesława Szczodrego (Śmiałego) i konflikt z biskupem Stanisławem

Bolesław Śmiały znany był ze swoich szeroko zakrojonych podbojów i wypraw wojennych. W okresie jego panowania Państwo Piastowskie dominowało w Europie Środkowo-Wschodniej. Książę rozdawał karty na Węgrzech, w Czechach i na Rusi. Pozycja państwa urosła do znaczącej rangi i dzięki temu w 1076 roku doszło do królewskiej koronacji Bolesława. Długotrwałe wojny oraz okrutne traktowanie przeciwników i swoich poddanych spotkały się jednak z oporem ludności. Na jej czele miał stanąć biskup krakowski Stanisław. W odwecie król wydał wyrok skazujący go na karę śmierci przez poćwiartowanie. Inne wersje mówiły, iż zdenerwowany Bolesław własnoręcznie miał pozbawić życia Stanisława podczas odprawiania mszy w kościele na Skałce. Od tego momentu cały dwór zwrócił się przeciwko królowi. Musiał on opuścić kraj tułać się po Europie w poszukiwaniu odkupienia. Miał umrzeć na wygnaniu w odległej Karyntii i tam został pochowany. Jedna z teorii mówi jednak, że po śmierci jego doczesne szczątki zostały złożone w opactwie benedyktynów w Tyńcu w podzięce za opiekę nad klasztorem i zakonem.

Rozwój kultu św. Stanisława.

A jak potoczyły się losy biskupa? Według legendy jego poćwiartowane członki miały zwiastować późniejsze rozbicie dzielnicowe Państwa Piastów. Zaś ich cudowne zrośnięcie zjednoczenie Królestwa Polskiego w XIV wieku. Jego szczątki zostały za czasów Władysława Hermana przeniesione do Katedry Wawelskiej i umieszczone w honorowym miejscu. Na Skałce w miejscu, gdzie zginął, miała istnieć pierwsza kaplica poświęcona świętemu. Do dzisiaj możemy w kościele, gruntownie przebudowanym w XVIII wieku, oglądać relikwie świętego: pień i kawałki kamiennych stopni, na których miał ponieść śmierć. Od XV wieku miejscem tym zajmuje się zakon paulinów, sprowadzony do Krakowa przez Jana Długosza. Przed kościołem znajduje się także staw, w którym woda miała posiadać zdolności lecznicze, po tym jak wpadł do niej kawałek ciała świętego.

W XIII wieku wielu znacznych Krakowian w tym biskupi: Iwo Odrowąż czy Jan Prandota oraz członkowie dynastii panującej: Bolesław Wstydliwy i jego żona św. Kinga starali się o wyniesienie męczennika do rangi świętości. W końcu 8 maja 1253 roku udało się zrealizować te plany. Papież Innocenty IV kanonizował go w Asyżu. Rok później odbyły się w Krakowie pierwsze obchody poświęcone biskupowi.

Święty Stanisław miał towarzyszyć losom Polski w wielu trudnych chwilach. Jego wstawiennictwo pozwalało wygrywać bitwy, rozstrzygać inne spory, pomagało przetrwać okres zaborów i okupacji. Jego grób w Katedrze został w XVII wieku przebudowany i zdobi centralne miejsce w najważniejszym kościele Krakowa. Jest nazywany Ołtarzem Ojczyzny. Często był ozdabiany chorągwiami zdobywanymi np. pod Grunwaldem czy Wiedniem. Do dzisiaj upamiętniany jest dzień kanonizacji świętego poprzez uroczystą pielgrzymkę Krakowian na czele z biskupem z Katedry do Kościoła Skałecznego. Po drodze mija się wtedy inne znaczące obiekty sakralne takie jak barokowy kościół św. Bernardyna ze Sieny czy gotycki św. Katarzyny Aleksandryjskiej.

Proponowana Trasa zwiedzania

Trasa św. Stanisława: Katedra Wawelska, kościół św. Michała Archanioła na Skałce; Opactwo Benedyktynów w Tyńcu