Wczesne średniowiecze w Polsce, to czas rozwoju wielu miast. Jednym z nich bez wątpienia był Kraków.
Plac Wszystkich Świętych i okolice
Plac u zbiegu ulic Grodzkiej, Dominikańskiej oraz Franciszkańskiej nosi nazwę Wszystkich Świętych. Pochodzi ona od jednego ze starszych, już nieistniejącego, kościoła pod tym właśnie wezwaniem. Został on rozebrany w XIX wieku, zaś parafia została przeniesiona do stojącego przy ul. Grodzkiej kościoła śś. Piotra i Pawła. Z Placu doskonale widać dwie ogromne świątynie wzniesione w XIII stuleciu – kościół św. Trójcy dominikanów oraz kościół św. Franciszka z Asyżu franciszkanów. Oba zakony żebracze przybyły pod Wawel i rozpoczęły swoją misję. W kościele franciszkanów został pochowany książę Bolesław Wstydliwy – spoczął w miejscu, z którym był bardzo silnie związany tuż obok swojej błogosławionej siostry – Salomei.
Dzielnica Uniwersytecka
W miejscu, gdzie dzisiaj wznoszą się budynki uniwersyteckie mieszkali Żydzi. Ulica św. Anny nosiła nazwę Żydowskiej. Żydzi mieli swoją synagogę, mykwę, a także cmentarz. Mieszkali w tym rejonie do XV wieku.
Rynek i okolice
Dzisiejszy rynek do połowy XIII wieku nie istniał. Była zabudowa, głównie drewniana, rozrzucona w pobliżu stojącego od XI wieku kościoła św. Wojciecha. Legenda głosi, iż świątynka ta wzniesiona została w miejscu, w którym biskup wygłaszał kazanie podczas swojej wędrówki do Prusów. Zbudowano również, na razie niewielki, kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, czyli kościół Mariacki. Wytyczone z pewnością były niektóre ulice, jak Grodzka i Floriańska. W latach czterdziestych XIII wieku za sprawą biskupa Jana Prandoty przy końcu ul. Szpitalnej zaczął powstawać kompleks budynków zakonników św. Ducha de Saxia.
Historia
Pierwszym widomym znakiem wzrostu znaczenia Krakowa była lokacja biskupstwa. Miało to miejsce w roku 1000, natomiast wezwanie katedry oraz poczet biskupów krakowskich dowodzą, że kościół o podobnym znaczeniu stał na Wawelu nieco wcześniej. Rządy Mieszka II kończy tzw. reakcja pogańska, po której nastąpił najazd księcia czeskiego Brzetysława. Następny władca, Kazimierz zw. Odnowicielem swoją siedzibę umieścił na Wawelu i od tego momentu Kraków jest jedną z najważniejszych siedzib książęcych. W 1079 r. doszło do konfliktu miedzy biskupem Stanisławem a królem Bolesławem Śmiałym. Spór ten zakończył się dla duchownego śmiercią, monarcha zaś musiał opuścić Polskę. Niecałe 180 lat później biskup Stanisław został ogłoszony świętym. Kiedy Bolesław Krzywousty podzielił Polskę między swoich synów Kraków stał się stolicą tzw. dzielnicy senioralnej. Celowo wydzielonej, by mieć granicę z każdą z pozostałych dzielnic. Najstarszy w rodzie miał być władcą zarówno swojej części, jak i Krakowa. Wkrótce po śmierci księcia jego synowie wypędzili najstarszego brata i zasada senioratu przestała działać, natomiast do samego końca okresu rozbicia dzielnicowego kolejne pokolenia Piastów rywalizowały właśnie o tron krakowski. Gigantycznym ciosem dla podwawelskiego grodu był najazd tatarski w roku 1241. Ogromne zniszczenia grodu stały się jednak polem do wytyczenia Rynku i wprowadzenia szeregu zmian wyglądzie oraz organizacji miasta.
