Nowa Huta to pierwsze miasto w powojennej Polce wzniesione od podstaw. Jej nazwa związana była z budową na tych terenach olbrzymią hutą stali. Wedle pierwotnych założeń Nowa Huta miała być osobnym organizmem miejskim, jednak już w 1951 roku została przyłączona do Krakowa, stając się dzielnicą przemysłową miasta. Miało ją zamieszkiwać 100 tysięcy osób. Obecnie Nowa Huta, oddalona od krakowskiego rynku o ok. 10 km, liczy ok. 250 tysięcy mieszkańców. Przygotowaliśmy dla Państwa krótki przewodnik po Nowej Hucie.
Centrum Nowej Huty – początek spaceru
Nasz przewodnik po Nowej Hucie rozpoczniemy od opisu serca dzielnicy. Najbardziej rozpoznawalnym punktem Nowej Huty jest Plac Centralny. Od 2004 roku nosi imię Ronalda Reagana, prezydenta USA, który przyczynił się do obalenia komunizmu na świecie. Plac ten ma kształt pięcioboku i razem z trzema szerokimi ulicami tworzy centrum założenia. Uwagę turystów zwracają wnętrza znajdujących się przy placu lokali użytkowych, jak choćby niemal niezmieniony wystrój „Cepelii” (Centrala Przemysłu ludowego i Artystycznego”). Jedną z wychodzących z Placu Centralnego arterii jest Aleja Róż – niegdyś miejsce rekreacji i wypoczynku. W kwietniu 1973 roku odsłonięto tu pomnik Włodzimierza I. Lenina. Odtąd aleja stała się areną uroczystości komunistycznych, ale i wywrotowo-żartobliwej działalności mieszkańców dzielnicy. W nocy z 17/18 kwietnia 1979 roku podjęto (jak się potem okazało nieudaną) próbę wysadzenia pomnika. Wybuch spowodował jedynie oderwanie tylko części pomnika – pięty Lenina, która rozerwała się na wiele części.
Wychodząc z Placu Centralnego i idąc wzdłuż ulicy Solidarności, dostrzec można ogromny kompleks kombinatu metalurgicznego. Argumentem do budowy wielkiej huty stali było zapotrzebowanie na ten surowiec w kontekście odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych. Zakład zajmuje powierzchnię ok. tysiąca hektarów. Tworzą go budynki, tory biegnące w różnych kierunkach i splątany system rur. Mówi się, że w niektórych halach zmieściłoby się kilka krakowskich Rynków obok siebie. Pierwotnie kombinat nosił imię Lenina. W 1990 roku patronem huty został Tadeusz Sendzimir. Obecnie funkcjonująca nazwa kompleksu to Arcelor Mittal Poland – Oddział Kraków.
Przewodnik po Nowej Hucie – o potrzebie wiary i kultury czyli Arka Pana i Teatr Ludowy
Nowa Huta w założeniu miała być miejscem nastawionym na przemysł, pracę. Na wiarę nie było tu miejsca. Dopiero w roku 1977 stanął tu pierwszy kościół – Matki Bożej Królowej Polski, ze względu na charakterystyczną formę architektoniczną nazywany Arką Pana. Do wykonania jego elewacji użyto 2 milionów kamieni wydobytych z górskich potoków. W okresie stanu wojennego 13 dnia każdego miesiąca organizowano tu słynne msze za Ojczyznę. Ich zakończeniom towarzyszyły zazwyczaj demonstracje przeciwko łamaniu praw obywatelskich i represjom wobec politycznych oponentów władzy.
Budowa Nowej Huty miała służyć rozwojowi przemysłu metalurgicznego. Kiedy władze ludowe zorientowały się, że przy projektowaniu Nowej Huty zapomniano o placówkach kulturalnych, zapadła decyzja o budowie kin i teatrów. Teatr Ludowy rozpoczął swoją działalność 3 grudnia 1955 roku premierą sztuki „Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale”. Przez lata na deskach tego teatru parcowało wielu wybitnych reżyserów i aktorów. Jednakże ze względu na jego położenie i specyfikę dzielnicy trafiali tu głównie artyści, którzy nie mogli zrealizować swych awangardowych pomysłów w innych miejscach.
W czasach stalinowskich Nowa Huta miała stać się „obozem warownym” – liczono się bowiem z ewentualnymi działaniami wojennymi. Podzielona została na kwartały przypominające twierdze z całym systemem przejść i zabezpieczeń. Pracujący nad jej układem urbanistycznym architekci dążyli do stworzenia idealnego miasta socjalistycznego. W 2004 roku układ urbanistyczny Nowej Huty został wpisany do rejestru zabytków Krakowa. Jeśli chcecie Państwo zwiedzić to niezwykłe miejsce w towarzystwie doświadczonego przewodnika.
