Kraków należy do bardzo starych miast Polski. W dokumentach próżno jednak szukać daty jego powstania. Zaginęła w pomroce dziejów. Nie znaczy to jednak, że nie można szukać jego początków.

Początki osadnictwa

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszego Krakowa pochodzą z epoki kamiennej. Szacuje się, że pierwsi ludzie przybyli tutaj ok. 200 tysięcy lat temu. Okolica zdecydowanie im sprzyjała. Bliskość rzek i lasów zapewniała pożywienie, jaskinie dawały schronienie. Z czasem nasi praprzodkowie zasiedlili dzisiejszy Wawel i jego okolice. Nie wiadomo jednak kiedy ich pierwotne osadnictwo przekształciło się w organizm o charakterze miejskim.

Najstarsze dokumenty

Najstarsze informacje pisane o mieście pochodzą z tzw. Legendy Panońskiej, czyli Żywota św. Metodego. Opowieść wspomina o księciu siedzącym na Wiśle, który urągał chrześcijanom. Kolejne upomnienia nie przyniosły spodziewanego efektu, więc doszło do najazdu na ziemie księcia i jego przymusowego chrztu. Nie wiemy jednak co to był za książę, gdzie rezydował i czy to faktycznie był Kraków.

Do rozwikłania zagadki także nie przybliżają inne dokumenty z tamtego czasu, czyli Geograf Bawarski oraz Germania króla Alfreda Wielkiego. Oba dokumenty wspominają plemię Wiślan, jednak nie precyzują położenia Krakowa.

Pierwsze wzmianki o Krakowie, to opis podróży kupca żydowskiego Ibrahima ibn Jakuba oraz nieco późniejszy Dagome Iudex. Pierwszy wspomina, że Kraków wchodzi w skład państwa czeskiego. Drugi określa granice państwa Mieszka I, jedną z nich jest Kraków. Oba dokumenty dzieli zapewne kilkanaście lat, chociaż Dagome Iudex znamy jedynie z odpisu, gdyż oryginał się nie zachował. Na przestrzeni tych lat Kraków przeszedł spod rządów czeskich pod polskie. Przypuszcza się, że podwawelski gród, jak i całą Małopolskę wniosła w posagu Dobrawa.

Początki Krakowa – ślady archeologiczne

Wyżej wymienione dokumenty pochodzą z drugiej połowy X wieku, natomiast materialnych dowodów na wcześniejsze istnienie Krakowa jest więcej. Dwa kopce, Krakusa i Wandy, oba wzniesione zapewne w VII wieku odnoszą się do legendarnych postaci – Króla Kraka, który miał dać początek miastu oraz jego nazwę i jego córki Wandy, która nie chciała poślubić księcia niemieckiego i rzuciła się do Wisły. Kolejnym dowodem jest tzw. skarb płacideł. W trakcie prac archeologicznych przy ul. Kanoniczej znaleziono ponad 4000 metalowych, siekieropodobnych sztabek. Używano ich w IX wieku zanim pojawiły się pieniądze takie, jakimi znamy je dzisiaj. Był to skarbiec książęcy albo przechowywano tam daninę dla władcy. Obecnie skarb ten znajduje się w Muzeum Archeologicznym.

W trakcie prac archeologicznych prowadzonych na płycie rynku naukowcy odnaleźli cmentarzysko. Datowane jest na połowę X wieku, czyli na czasy sprzed chrztu Polski. Szczątki zostały przeniesione do krypt pod kościołem Mariackim, zaś w muzeum pod rynkiem znajdują się ich rekonstrukcje.

Skąd nazwa?

Podobnie jak nie znamy momentu powstania miasta, nie wiadomo wiele o jego nazwie. Jedni wywodzą ją od imienia króla (bądź księcia) Kraka lub Krakusa. Zdaniem innych odpowiedzialne są kruki i wrony, które żyły w okolicy w ogromnych ilościach, zaś słowo Kraków wzięło się od ich charakterystycznego krakania. Swoich zwolenników ma także legenda mówiąca, że po śmierci smoka kruki zleciały się, by ucztować na jego truchle. Znów było ich tak wiele, że krakaniem nadały miastu jego imię.

Podobnie rzecz ma się z jednym z najważniejszych wzgórz w naszej historii, czyli Wawelem. Wawel najprawdopodobniej pochodzi od słowa wąwel, co oznacza wąwóz czy kanion. Istotnie, jeśli przyjrzymy się szczytowi wzniesienia da się zobaczyć bruzdę, która go przecina. Mówi się też, że Wawel oznacza suche miejsce wznoszące się ponad mokradłami. Dzisiaj nie ma po tym śladu, ale setki lat temu w pobliżu wzgórza znajdowały się ogromne bagna.

Początki Krakowa skrywa mgła tajemnicy i mimo wysiłków pokoleń naukowców nie udało się dotychczas wydobyć ich na światło dzienne. Ogrom pracy pozwolił jedynie na odsłonięcie maleńkiej części krakowskiej historii. Czy kiedyś uda się znaleźć jednoznaczn
e odpowiedzi na pytania nurtujące środowisko badaczy, czas pokaże.