Turyści odwiedzający Kraków słyszą wiele o największych władcach, którzy pozostawili po sobie liczne pamiątki w postaci ufundowanych kościołów czy rozbudowanych siedzib królewskich. Należą do nich Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, cały poczet Zygmuntów czy Jan III Sobieski. Przyjrzyjmy się dzisiaj królowi, który władał Rzeczpospolitą stosunkowo krótko, jednak i jego ślady obecności możemy znaleźć w Grodzie Kraka.
Droga do tronu i panowanie Michała Korybuta Wiśniowieckiego.
Michał Tomasz Wiśniowiecki herbu Korybut urodził się w 1640 roku w Białym Kamieniu. Był synem wojewody ruskiego, księcia Jeremiego Wiśniowieckiego (znanego m.in. z „Ogniem i mieczem”) oraz Gryzeldy Zamoyskiej. Rodzice przyszłego króla pochodzili z bardzo znaczących rodów. Szczególnie ojciec Michała był człowiekiem, który posiadał ogromną władzę na terenie Ukrainy, jednak w wyniku wojen i powstania Chmielnickiego jego dobra zostały zrujnowane lub znalazły się w rękach obcych państw. Jerermi Wiśniowiecki zmarł w czasie wielkiej rewolty na Ukrainie, ale pamiętano o nim jako słynnym wojowniku i człowiekowi popierającemu Jana Kazimierza na elekcji. Dzięki temu młodym Michałem zaopiekował się biskup wrocławski Karol Ferdynand Waza. Następnie przebywał pod opieką Zamoyskich i na dworze królewskim. Dzięki protekcji Jana Kazimierza uczył się w Kolegium Jezuickim w Nysie i został wysłany na studia do Pragi w latach 1656-1660. W późniejszym czasie przebywał na dworach w Dreźnie i Wiedniu. Tam poznał swoją przyszłą żonę Eleonorę Habsburg. Cieszył się względami cesarzowej i zyskał liczne tytuły honorowe. Dzięki edukacji i obyciu na dworach znał wiele języków: łacinę, niemiecki, francuski, włoski, hiszpański, tatarski, turecki i ruski. Brał udział w kilku kampaniach wojennych na terenie Rzeczypospolitej, ale nie zasłużył się szczególnie.
Po abdykacji Jana Kazimierza został wysunięty jako kandydat do tronu. Popierały go szczególnie ubogie rzesze szlacheckie, które chciały widzieć „Piasta” na tronie. Na sejmie elekcyjnym 19 czerwca 1669 roku został wybrany królem Polski i wielkim księciem Litwy. Jego głównymi przeciwnikami było tzw. stronnictwo magnackie zwane francuskim lub malkontentami na czele z prymasem Mikołajem Prażmowski oraz hetmanem wielkim koronnym Janem Sobieskim. Nowego króla nie popierali także liczni wojewodowie oraz biskup krakowski Andrzej Trzebicki. Co ciekawe koronacji królewskiej, która odbyła się 29 września 1669 w Katedrze Wawelskiej dokonał przeciwnik wyboru prymas Prażmowski. W krótkim czasie doszło jednak do pierwszych konfliktów między dworem a magnaterią. Oparciem dla króla były liczne zastępy drobnej szlachty. W 1670 umocnił on także swoją pozycję poprzez ślub z córką cesarza Eleonorą z dynastii Habsburgów.
Panowanie Michała Korybuta Wiśniowieckiego odbywało się pod znakiem konfliktów między malkontentami i regalistami i wynikających z tego konfederacji szlacheckich oraz wojny z Turcją. Nawet w obliczu zagrożenia zewnętrznego nie udało się pogodzić zwaśnionych stron. W 1672 roku Turcja wypowiedziała wojnę Rzeczypospolitej, która przyniosła ogromną klęskę dla państwa rządzonego przez Wiśniowieckiego. Utracono Kamieniec Podolski oraz Podole, spustoszone były ziemie od Lwowa aż po Biecz. Król był zmuszony podpisać układ w Buczaczu (październik 1672), w którym Rzeczpospolita stawała się de facto lennem tureckim.
Dzięki kilku zwycięstwom dużą popularnością cieszył się hetman Jan Sobieski, który stał w opozycji do króla. W 1673 r. mediacja m.in. bp. Trzebickiego doprowadziła do pogodzenia Michała Korybuta z dowódcą wojska. Uchwalono podjęcie dalszej walki, jednak król z powodu złego stanu zdrowia oddał władzę nad żołnierzami Sobieskiemu. W krótkim czasie 10 listopada Wiśniowiecki zmarł we Lwowie z powodu zatrucia żołądkowego. Krótki okres rządów „Piasta” oceniany był bardzo surowo. Zarzucano mu brak zdolności przywódczych, nieumiejętne zarządzanie oraz brak koncepcji działania politycznego. Przeciwnicy króla mówili, że pomimo znajomości wielu języków, nie był w stanie powiedzieć nic mądrego w żadnym z nich. W momencie jego nagłej śmierci Jan Sobieski odniósł jedno ze swoich największych zwycięstw. 11 listopada 1673 roku jego wojska pokonały korpus Husejna Paszy pod Chocimiem. Od tego momentu zaczęto go nazywać „Lwem Lechistanu”.
Związki króla z Krakowem.
Związki króla z Krakowem.Ród Wiśniowieckich posiadał także koneksje z Krakowem. W mieście królewskim byli oni właścicielami pałacu, odziedziczonego po Zbaraskich, którzy jako ród wymarli w 1 połowie XVII wieku. Wznosi się on przy Rynku Głównym 20 i zwany jest Pałacem Zbaraskich. Jego posiadaczami byli od 1631 r. Janusz Wiśniowiecki, następnie kniaź Jeremi oraz syn Janusza Dymitr Jerzy (do 1682 r.). Część rodziny związana z Krakowem pełniła zaszczytne funkcje, osiągając nawet tytuł hetmana koronnego.
Drugim miejscem mocniej związanym z rodem Wiśniowieckich jest Muzeum Czartoryskich, w którym eksponowana jest buława Michała Serwacego hetmana wielkiego litewskiego z 1 poł. XVII stulecia.
Jakie były jednak związki króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego z Krakowem? Tutaj doszło do jego koronacji oraz uroczystej procesji na Skałkę w 1669 r., co wspominali kronikarze:
„My ten rok potrosze wszystkim spokojny skończając i dalsze w tymże roku rzeczy zaczniemy, a to od szczęśliwej koronacji króla Michała na ś. Michał w Krakowie odprawionej dnia 28 września, na którą gdy król Michał z niektórymi tylko senatorami zjechał i do Krakowa wjechał z wielkim obywatelów tamtecznych aplauzem i posłów koronnych i senatorów powinszowaniem, nazajutrz zwykłym sposobem król Michał w asystencji do kościoła Stanisława ś. poszedł i tam swoje i królestwa całego potrzeby patronowi swojemu poleciwszy, do zamku znowu powrócił i w sam dzień Michała ś. nazajutrz od arcybiskupa gnieźnieńskiego Prażmowskiego koronowany jest.”
W Katedrze został znalazło się także miejsce spoczynku jego doczesnych szczątek. Ciało króla zostało pochowane wraz z prochami Jana Kazimierza w trakcie koronacji Jana III Sobieskiego na króla 31 stycznia 1676 roku. Inne jego szczątki jak serce czy wnętrzności zostały już wcześniej złożone w klasztorze kamedułów na Bielanach w Warszawie i Katedrze Łacińskiej we Lwowie. Pomimo wielu konfliktów, które wcześniej dzieliły Sobieskiego i Wiśniowieckiego leżą oni obok siebie w Krypcie św. Leonarda. Sarkofag Michała Korybuta został ufundowany przez cesarza Franciszka Józefa w 1858 roku. Innym miejscem upamiętniającym króla i jego żonę Eleonorę jest pomnik nagrobny z lat 1753-1760 projektu Franciszka Placidiego, który powstał dzięki wsparciu bp. krakowskiego Kostki Załuskiego i księcia Michała Radziwiłła „Rybeńko”.
W Zamku Królewskim możemy także zobaczyć obraz króla z 1669 r., namalowany przez artystę Daniela Schultza. Wystroju komnat wawelskich dopełniają piece kaflowe przywiezione z rodowej siedziby Michała Korybuta – Wiśniowca.
Proponowana trasa zwiedzania.
Pałac Czartoryskich, Pałac Zbaraskich (Rynek Główny), Katedra Wawelska i Groby Królewskie, Zamek królewski na Wawelu
