Termin kopiec oznacza formę ukształtowania powierzchni lub budowlę ziemna w kształcie stożka. Na terenie Europy kopce wznoszono od czasów prehistorycznych. Pełniły rolę miejsc pochówku, funkcje kultowe, obronne, a także obserwacyjne. W późniejszych wiekach usypywano je na pamiątkę ważnych wydarzeń historycznych lub w celu pośmiertnego upamiętnienia wybitnych osobistości. W całej Polsce jest ich ok 350 ale żadne miasto nie może się pochwalić taka ich ilością jak Kraków. Kopce w Krakowie mają swoje tajemnice…
Kopiec Krakusa
Najstarsze kopce w Krakowie to tzw. Kopiec Krakusa i Kopiec Wandy. Pierwszy z nich ma 16 metrów wysokości. Przypuszczalnie został usypany w VII – VIII wieku. Według średniowiecznych przekazów miała to być mogiła legendarnego władcy Kraka. Nie potwierdziły tego badania archeologiczne prowadzone w latach 30’ XX wieku. Przebadano jednak zaledwie niewielki odsetek objętości kopca, trudno więc mówić o wykluczeniu hipotezy o grobowym przeznaczeniu nasypu. Udało się natomiast zbadać jego konstrukcję i odkryć, co zapewnia jej taką trwałość. Tworzy ją drewniany słup, od którego odchodzą promieniście wyplecione z wikliny przegrody. Pomiędzy nimi znajduje się ubita ziemia i kamienie. Na szczycie kopca rósł kiedyś dąb, co może wskazywać na kultowy charakter tego miejsca w czasach przedchrześcijańskich (dąb to święte drzewo Słowian). Kopiec mógł być również wykorzystywany jako punkt obserwacyjny – zapewnia bardzo rozległy widok na okolicę. Istnieje również ciekawa hipoteza jakoby kopiec był częścią większego systemu (wiele wskazuje na to, że wcześniej tajemniczych ziemnych stożków w okolicy Krakowa było więcej), rodzaju kalendarza, stworzonego przez Celtów (ślady ich osadnictwa na tym terenie pochodzą z ok. III w. p. n. e.).
Kopiec Wandy
Jest nieco niższy – ma 14 metrów wysokości. Położony jest po drugiej stronie Krakowa na terenie dzielnicy Nowa Huta. Przypuszczalnie kopiec ten pochodzi z VII – VIII wieku i podobnie jak Kopiec Kraka mógł pełnić funkcję mogiły. Według lokalnych legend właśnie w tym miejscu z nurtów Wisły wyłowiono ciało księżniczki Wandy, która nie chcąc poślubić niemieckiego księcia Rytygiera rzuciła się do rzeki by nie narażać swego ludu na najazd nieprzyjacielskich wojsk (Rytygier zagroził iwazją w przypadku odtrącenia jego zalotów). Od 1890 roku na szczycie Kopca stoi pomnik zaprojektowany przez Jana Matejkę. Znakomity Polski artysta umieścił na cokole miecze, kądziel i napis „Wanda”, wieńcząc pomnik figurą orła.
Kopiec Kościuszki
Pozostałe Kopce w Krakowie pochodzą ze znacznie późniejszych czasów. Cieszący się ogromną popularnością wśród turystów Kopiec Kościuszki ma 34 metry wysokości. Mieszkańcy Krakowa uznali usypanie kopca za najgodniejszą formę upamiętnienia wielkiego bohatera. Idea złożenia hołdu Kościuszce pojawiła się po jego pochowku na Wawelu w 1818 roku. Sypanie kopca zatwierdził Senat Wolnego Miasta Krakowa w 1820 roku, a na miejsce realizacji tego niezwykłego projektu wybrano wzgórze Sikornik. Sypanie kopca trwało 3 lata. Przywieziono ziemię z pól bitewnych pod Racławicami, Maciejowicami, Szczekocinami i Dubienką. W okresie zaborów kopiec ufortyfikowano, okalając go pierścieniem fortów. W czasach narodowej niewoli na kopiec zdążały pielgrzymki rodaków by wspomnieć Naczelnika insurekcji. Było to miejsce łączące wszystkich Polaków i przypominające o ważnych momentach z dziejów naszej Ojczyzny. Obecnie, po zburzeniu części fortyfikacji, przy kopcu funkcjonuje muzeum pamiątek kościuszkowskich, hotel i restauracje.
Kopce w Krakowie – Kopiec Piłsudskiego
Nazywany jest Mogiła Mogił. Mierzy ok. 35 metrów wysokości i znajduje się w pobliżu ogrodu zoologicznego na wzgórzu zwanym Sowiniec. Z Oleandrów i Błoń widać zatem dwa Kopce: Kościuszki i Piłsudskiego symbolizujące walkę o niepodległość. Myśl usypania kopca podjął Związek Legionistów Polskich, jako datę rozpoczęcia prac wyznaczając 20 rocznicę wymarszu I Kompanii Kadrowej. Prace przyspieszyła śmierć Marszałka w 1935 roku. Kopiec zawiera ziemię ze wszystkich pól bitewnych i miejsc związanych z walkami niepodległościowymi. W czasie wojny nakazem Generalnego Gubernatora Hansa Franka kopce Kościuszki i Piłsudskiego miały być zniszczone. Uznano bowiem, „że niedopuszczalne jest aby a stolicy GG z daleka widać było pomniki kultury i władzy polskiej”. Okupantowi nie udało się zrealizować założeń. W czasach najnowszych na kopcu złożono ziemię z miejsc martyrologii polskiej z okresu 1939 – 1945 oraz 1945 – 1956 i pozostaje on symbolem honoru i służby Rzeczypospolitej.
Kopce w Krakowie to zabytki o wyjątkowym charakterze, zajmujące szczególne miejsce w sercach mieszkańców miasta i wszystkich Polaków. Podczas wizyty w Grodzie Kraka warto odwiedzić legendarną mogiłę tego tajemniczego władcy, a następnie wybrać się na wyprawę szlakiem wszystkich krakowskich kopców.
