Jan Matejko w Krakowie spędził właściwie całe swoje życie. Urodził się w domu rodzinnym przy ulicy Floriańskiej 41, tam również zmarł. Żył krótko, ale pozostawił po sobie wiele wspaniałych obrazów, na których przedstawił burzliwą historię naszego kraju.
Malowanie historii
Początkowo Matejko malował dzieła związane z upadkiem Rzeczpospolitej – Kazanie Skargi czy Rejtan-Upadek Polski. Po wielu zarzutach stawianych malarzowi, Matejko postanowił uwieczniać na swoich obrazach te wydarzenia, które przypominały momenty chwały i zwycięstw. Wtedy kolejno zaczęły powstawać Bitwa pod Grunwaldem czy Hołd Pruski. Mistrz malował te dzieła nie tylko po to, aby Polacy pamiętali o swojej historii ale także po to, aby Europa nie zapomniała o Polakach i Polsce, której już od prawie stu lat nie było na mapach. Obrazy cicho i bez głosu walczyły w sprawie polskiej. Przykładem może być Jan Sobieski pod Wiedniem, ofiarowany przez Matejkę papieżowi i powieszony w Watykanie. Do dziś przypomina komu Europa zawdzięcza zatrzymanie tureckiego potopu w XVII wieku.
Niełatwe życie mistrza
Sam Matejko, mimo ogromnej sławy, przez niemal całe życie miał problemy finansowe. Niewielu z nas nie wie o tym, że większość swoich monumentalnych dzieł ofiarował narodowi. Żył skromnie i bez wielkiego przepychu. Pensję dyrektora Szkoły Sztuk Pięknych w całości przeznaczał na stypendia dla swoich uczniów. Borykał się także z wieloma problemami rodzinnymi. Początkowo szczęśliwe małżeństwo z Teodorą z Giebułtowskich, z powodu choroby psychicznej żony zamieniło się z czasem w koszmar. Zaczęły się także problemy z niesfornymi dziećmi. Częsta bieda, tytaniczna praca i nerwy przyczyniły się do śmierci Mistrza, który zmarł z powodu choroby wrzodowej żołądka w wieku 55 lat.
Jan Matejko w Krakowie – pamięć o malarzu
Jan Matejko w Krakowie – pamięć o malarzuJan Matejko w Krakowie jest niejako wciąż obecny i to nie tylko dzięki swoim dziełom. Po śmierci mistrza utworzono w jego domu rodzinnym pierwsze w Krakowie muzeum biograficzne. W 1904 roku zostało przekazane pod zarząd Muzeum Narodowego w Krakowie jako jego oddział. Zachowane zostały wnętrza kamienicy wraz z układem pokoi (np. salon, sypialnia, pracownia) oraz jej wyposażeniem. Zwiedzając dom można odnieść wrażenie, że sam artysta wyszedł z niego na spacer i za chwilę spotkamy się z nim w jego pracowni.
Wśród eksponatów muzealnych znajdują się przedmioty codziennego użytku związane z Mistrzem Janem i jego rodziną. Możemy tu zobaczyć pierścionek zaręczynowy, który Matejko ofiarował swojej przyszłej żonie Teodorze, a także obrazy mistrza, kartony polichromii do kościoła mariackiego czy kopie regaliów króla Kazimierza Wielkiego, które rysował w 1869 roku, podczas otwarcia grobowca królewskiego w katedrze wawelskiej. W muzeum znajdują się również rekwizyty, które mistrz uwieczniał na swoich obrazach. Wśród nich na uwagę zasługują narzędzia tortur znalezione w piwnicach ratusza i odkupione przez Matejkę podczas wyburzania siedziby władz miejskich. Dzięki malarzowi przetrwałydo naszych czasów.
Kim był Jan Matejko? Kochającym ojcem i mężem, szczerym i oddanym przyjacielem, patriotą, znakomitym malarzem, bardzo dobrym nauczycielem i Krakowianinem, który bardzo kochał swoje miasto. Żył nie tylko historią ale był także otwarty na nowości, które przynosił każdy dzień. Jeden z uczniów Matejki, Stanisław Wyspiański bardzo trafnie scharakteryzował Mistrza Jana w jednym ze swoich utworów:
Był mały jako ludzie ciałem drobni,
I przygarbiony nie wiekiem, lecz pracą;
Był z tych, którzy są Aniołom podobni,
Których żywoty wiele wykołacą…
